Sekcja Bibliotek Muzycznych SBP
Polska Grupa Narodowa IAML

al. Niepodległości 213, 02-086 Warszawa, e-mail:
     
 

Setna rocznica urodzin Marii Prokopowicz

 
 
(24 III 1916 – 2 IV 2006)
 
 

 

 
 

24 marca 2016 roku mija setna rocznica urodzin Marii Prokopowicz. Z tej okazji wspominamy inicjatorkę i współtwórczynię Sekcji Bibliotek Muzycznych SBP – Polskiej Grupy Narodowej IAML, wieloletnią kierowniczkę Zakładu Zbiorów Muzycznych Biblioteki Narodowej.

 

Maria Prokopowicz urodziła się w Żywcu. Jej dwie życiowe pasje, które połączyła ze sobą to muzyka i historia. W 1919 roku jej rodzina przeprowadziła się do Warszawy, gdzie w następnych latach rozpoczęła naukę w klasie fortepianu w Konserwatorium Warszawskim pod okiem prof. Margarity Trombini-Kazurowej, a w 1939 roku ukończyła studia historyczne na Uniwersytecie Warszawskim u prof. Marcelego Handelsmana. Już jako absolwentka podjęła pracę w księgarni Kubickiego przy ul. Hożej. W 1944 roku została wraz z rodzicami przewieziona do obozu Ravensbrück; tylko jej udało się przeżyć.

 
     Maria Prokopowicz (1955)  
     
  Tuż po zakończeniu II wojny światowej została zatrudniona w Bibliotece Narodowej. To wówczas Maria Prokopowicz połączyła swoje zainteresowania muzyczne z księgoznawczymi, koncentrując się na zbiorach muzycznych i uzyskując kwalifikacje zawodowe dzięki zdanemu w 1948 roku państwowemu egzaminowi na bibliotekarza dyplomowanego. Dzięki jej staraniom reaktywowany został w Bibliotece Narodowej samodzielny dział muzyczny, na czele którego stanęła w 1951 roku. W 1957 roku organizowała przeprowadzkę zbiorów muzycznych z ulicy Rakowieckiej do Pałacu Rzeczypospolitej na placu Krasińskich. Pozyskała do kolekcji skarby chopinowskie, rękopisy Henryka Jareckiego, Grażyny Bacewicz, Witolda Friemanna, Marii Klechniowskiej, Antoniego Szałowskiego i pojedyncze rękopisy polskich kompozytorów XIX i XX wieku.  
     
 

W latach 1954–1955 organizowała akcję mikrofilmowania unikatowych rękopisów muzycznych kompozytorów XIX wieku będących w posiadaniu Warszawskiego Towarzystwa Muzycznego (WTM), a także sporządziła do nich katalogi. Brała również udział w posiedzeniach Komisji Zakupów i wycenie zbiorów WTM. W latach 60. i 70. pracowała nad pomnikowym dziełem Stefana Burhardta Polonez. Katalog tematyczny, uwzględniającym około 10 tys. rękopisów oraz druków polskich i zagranicznych polonezów. Wraz z Andrzejem Spózem zajęła się zredagowaniem i edycją katalogu. Nie tylko poprawiała i uzupełniała z autopsji opisy autora, ale także wyszukiwała nieuwzględnione polonezy, które dołączała do spisu.

 

 
 
W Żelazowej Woli w czasie Konferencji IAML (1966)   
 
     
 
W 1964 roku zainicjowała powstanie Sekcji Bibliotek Muzycznych Stowarzyszenia Bibliotekarzy Polskich. Co 4–5 lat organizowała w różnych miastach Krajowe Konferencje Bibliotekarzy Muzycznych. Osobiście jeździła do wytypowanych miejscowości, w których miały odbywać się konferencje i zachęcała tamtejszych bibliotekarzy do współpracy, projektowała tematykę obrad poszczególnych sesji, wygłaszała referaty. Reprezentowała polskie środowisko bibliotekarskie na 15 kongresach Międzynarodowego Stowarzyszenia Bibliotek Muzycznych (IAML), po raz ostatni w 1997 roku.
 
     
 
 
 
Irena Czarnecka, Kornel Michałowski, Maria Prokopowicz i Karol Musioł
podczas V Krajowej Konferencji Bibliotekarzy Muzycznych w Gdańsku (1979)
 
     
 

W 1978 roku przeszła na emeryturę i choć formalnie zrezygnowała z przewodniczenia Sekcji Bibliotek Muzycznych, to w dalszym ciągu czynnie działała w Stowarzyszeniu. Do 2001 roku pełniła funkcję wiceprzewodniczącej i Honorowej Przewodniczącej. Pod koniec życia, kiedy przebywała w domu, nadal prosiła aby na bieżąco informować ją o bieżących pracach Sekcji. Już jako emerytka, Maria Prokopowicz nadal podejmowała nowe inicjatywy. Pracowała m.in. nad II wydaniem przewodnika po zbiorach muzycznych w Polsce.

 
     
 
 
 
Maria Prokopowicz z Włodzimierzem Pigłą w Zakładzie Zbiorów Muzycznych
Biblioteki Narodowej przy placu Krasińskich w Warszawie (1994)
 
     
  Maria Prokopowicz realizowała wiele prac naukowo-badawczych i bibliograficznych. Redagowała dział muzyczny w 7-tomowej Bibliografii Warszawy, opracowywała bibliografię zawartości niektórych polskich czasopism muzycznych, pisała artykuły o wydawcach muzycznych, bibliotekarstwie muzycznym, Sekcji Bibliotek Muzycznych i Międzynarodowym Stowarzyszeniu Bibliotek Muzycznych. Jej prace znaleźć można m.in. w „Roczniku Warszawskim”, „Przeglądzie Bibliotecznym”, „Fontes Artis Musicae”, „Bibliotece Muzycznej”, „Ruchu Muzycznym”, i „Biuletynie Informacyjnym Biblioteki Narodowej”.  
     
 
 
 
Maria Prokopowicz przyjmuje gratulacje od Przewodniczącego SBP Jana Wołosza
podczas Nadzwyczajnej Ogólnopolskiej Konferencji Bibliotekarzy Muzycznych
w Bibliotece Narodowej w Warszawie (2004)
 
 

 

 
 

Została uhonorowana m.in. Medalem 10-lecia PRL (1954), Odznaką Zasłużonego Działacza Kultury (1967), Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (1972), Medalem 40-lecia PRL (1985), Nagrodą im. Heleny Radlińskiej (1986) oraz Odznaką Honorową SBP (2000).

 
     
 
* * *
 
 

W pamięci tych, którzy ją znali pozostanie na zawsze jako osoba o wysokiej kulturze osobistej, pełna dobroci i życzliwości dla bliźnich, wspaniały, szlachetny człowiek, pełna oddania dla spraw polskiego bibliotekarstwa muzycznego, które bez Niej nie osiągnęłoby pewnie obecnego poziomu.

(Włodzimierz Pigła; słowa wygłoszone podczas pogrzebu na Cmentarzu Powązkowskim w Warszawie, 10 kwietnia 2006)

 
     
     
  Opracowano na podstawie:
 
 
  • Andrzej Spóz, Maria Prokopowicz, w: Sekcja Bibliotek Muzycznych Stowarzyszenia Bibliotekarzy Polskich - Polska Grupa Narodowa IAML 1964-2004 : materiały z Nadzwyczajnej Ogólnopolskiej Konferencji Bibliotekarzy Muzycznych, Warszawa, Biblioteka Narodowa, 20-22 października 2004, red. Piotr Maculewicz, Andrzej Spóz, Warszawa : Wydawnictwo Stowarzyszenia Bibliotekarzy Polskich, 2005, s. 9-28.
 
 
  • Andrzej Spóz, Wspomnienie o Marii Prokopowicz (24 III 1916 - 2 IV 2006), "Biblioteka Muzyczna. Music Library" 2000-2006, (wyd. 2008), s. 231-239.
 
     
  Fotografie: Archiwum Marii Prokopowicz i Archiwum Sekcji Bibliotek Muzycznych SBP.  
 
 

 


aktualizacja: 25.05.2016